Xaricdə təhsil almaq istəyən tələbələrin qarşısına çıxan ilk böyük suallardan biri budur: TOEFL verim, yoxsa IELTS?
İlk baxışda hər iki imtahan eyni görünür. Hər ikisi ingilis dili səviyyəsini ölçür, hər ikisi universitetlər tərəfindən qəbul olunur və hər ikisi xaricdə təhsil üçün istifadə edilir. Amma işin içinə girdikcə məlum olur ki, bu iki imtahan arasında kifayət qədər ciddi fərqlər var.
Ən maraqlısı isə budur ki, “ən yaxşı imtahan” anlayışı yoxdur. Sənin üçün uyğun olan imtahan başqası üçün uyğun olmaya bilər. Hər şey məqsədindən, xarakterindən, hansı ölkəyə müraciət etməyindən və ingilis dilini hansı formada daha rahat istifadə etməyindən asılıdır.
Bu yazıda TOEFL və IELTS imtahanlarını detallı şəkildə müqayisə edəcəyik və hansı halda hansını seçməyin daha məntiqli olduğunu izah edəcəyik.
Həm TOEFL, həm də IELTS beynəlxalq ingilis dili imtahanlarıdır. Məqsəd isə sənin akademik və gündəlik ingilis dili bacarıqlarını yoxlamaqdır.
Bu imtahanlar əsasən:
xaricdə universitetə qəbul magistr və doktorantura müraciətləri təqaüd proqramları bəzi ölkələrdə viza prosesləri iş müraciətləri
üçün tələb olunur.
IELTS (International English Language Testing System) dünyanın ən məşhur ingilis dili imtahanlarından biridir. Bu imtahan xüsusilə:
Böyük Britaniya Kanada Avstraliya Yeni Zelandiya
kimi ölkələrdə çox geniş istifadə olunur.
IELTS iki növə bölünür:
Academic IELTS General IELTS
Xaricdə təhsil üçün adətən Academic IELTS tələb olunur.
TOEFL (Test of English as a Foreign Language) isə daha çox Amerika sistemi ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə:
ABŞ bəzi Avropa universitetləri beynəlxalq magistr proqramları
TOEFL nəticəsini aktiv şəkildə qəbul edir.
Hazırda ən çox istifadə edilən versiya TOEFL iBT-dir və tamamilə internet üzərindən keçirilir.
İnsanlar çox vaxt düşünür ki, fərq sadəcə adındadır. Əslində isə imtahanların strukturu və yanaşması fərqlidir.
IELTS daha çox real həyat və canlı ünsiyyət formatına yaxındır.
TOEFL isə daha akademik və kompüter əsaslı sistemə malikdir.
Bu fərq xüsusilə speaking hissəsində çox hiss olunur.
Bu hissə çox tələbənin seçim etməsində əsas rol oynayır.
IELTS-də speaking hissəsi real insanla keçirilir. Sən examiner ilə üzbəüz oturub danışırsan.
Bu format:
ünsiyyəti sevənlər spontan danışa bilənlər canlı söhbətdə rahat olanlar
üçün daha uyğun olur.
Amma həyəcandan tez təsirlənən insanlar üçün bu hissə stresli ola bilər.
TOEFL-də isə kompüterə danışırsan. Mikrofon vasitəsilə cavab verirsən və cavabların sonradan qiymətləndirilir.
Bu sistem:
insan qarşısında həyəcanlananlar kompüter formatında rahat olanlar
üçün daha rahat ola bilər.
Amma bəzi insanlar “boş ekrana danışmaq” hissini qəribə hesab edir.
IELTS listening hissəsi gündəlik və akademik situasiyaların qarışığından ibarətdir.
TOEFL listening isə daha çox universitet mühazirələrinə və akademik danışığa fokuslanır.
Əgər akademik ingilis dilinə öyrəşmisənsə, TOEFL sənə daha uyğun gələ bilər.
Bu tamamilə şəxsi bacarıqlardan asılıdır.
IELTS reading:
vaxt idarəetməsi tələb edir müxtəlif tip suallar verir bəzən diqqət tələləri çox olur
TOEFL reading:
daha uzun akademik mətnlərdən ibarətdir universitet səviyyəli məqalələrə bənzəyir
Akademik mətn oxumağa öyrəşən insanlar TOEFL-də daha rahat ola bilir.
IELTS writing daha sərbəst esse yazısına yaxındır.
TOEFL writing isə inteqrasiya edilmiş sistemdən istifadə edir. Yəni:
əvvəl mətn oxuyursan sonra audio dinləyirsən daha sonra bunları analiz edib yazırsan
Bu səbəbdən TOEFL writing hissəsi bir qədər daha texniki görünür.
Ən çox verilən suallardan biri də budur.
Reallıq budur ki, “TOEFL daha çətindir” və ya “IELTS daha asandır” demək düzgün deyil.
Sadəcə fərqli bacarıqları ölçürlər.
Ümumiyyətlə:
ünsiyyət yönümlü insanlar IELTS-də akademik və kompüter yönümlü insanlar TOEFL-də
özlərini daha rahat hiss edirlər.
Hazırda dünyanın böyük hissəsində həm TOEFL, həm də IELTS qəbul olunur.
ABŞ universitetlərinin böyük hissəsi:
TOEFL IELTS Duolingo
kimi imtahanları birlikdə qəbul edir.
Kanada və Böyük Britaniyada isə IELTS bir qədər daha populyardır.
Amma son illərdə fərq xeyli azalıb.
Ən vacib məsələ müraciət etdiyin universitetin rəsmi tələblərinə baxmaqdır.
Universitetdən universitetə dəyişsə də, ümumi olaraq:
Bakalavr üçün: 5.5 – 6.5 Magistr üçün: 6.5 – 7.5
Bakalavr üçün: 70 – 90 Magistr üçün: 90 – 110
Top universitetlər isə daha yüksək nəticə tələb edə bilər.
Qiymətlər ölkəyə görə dəyişir, amma ümumilikdə hər iki imtahan kifayət qədər bahadır.
Azərbaycanda:
IELTS adətən 350–400+ AZN TOEFL isə təxminən 300–450+ AZN
aralığında dəyişə bilir.
Qiymətlər dövri olaraq yenilənir.
Bu sənin hazırkı səviyyəndən asılıdır.
Əgər ingilis dili bazan varsa:
2–4 ay ciddi hazırlıq kifayət edə bilər.
Səviyyə aşağıdırsa:
6 ay və ya daha çox vaxt lazım ola bilər.
Ən böyük səhvlərdən biri sadəcə qrammatika oxumaqdır. Bu imtahanlar strategiya və praktika da tələb edir.
İndi ən vacib hissəyə gələk.
Əgər:
canlı danışıqda rahatsansa Böyük Britaniya və Kanada düşünürsənsə daha kommunikativ insansansa
akademik ingilis dilində güclüsənsə kompüter formatını sevirsənsə ABŞ universitetlərinə fokuslanırsansa
Bir çox universitet artıq Duolingo English Test nəticəsini də qəbul edir.
Səbəblər:
daha ucuzdur evdən vermək olur nəticə daha tez çıxır
Amma hələ də IELTS və TOEFL qədər güclü reputasiyaya sahib deyil.
Bir çox insan düşünür ki, əsas məsələ universitetə qəbul olmaqdır. Amma reallıqda dil imtahanı sənin xaricdə necə uyğunlaşacağını da göstərir.
Çünki xaricdə:
dərslər ingilis dilində olur təqdimatlar edirsən esse yazırsan insanlarla ünsiyyət qurursan
Dil zəifdirsə, qəbul alsan belə çətinlik yaşaya bilərsən.
Bu səbəbdən IELTS və ya TOEFL sadəcə “imtahan” deyil. Onlar xaricdə təhsilə hazırlığın bir hissəsidir.
TOEFL və IELTS arasında seçim edərkən başqalarının fikrinə görə yox, öz güclü tərəflərinə görə qərar vermək lazımdır.
Çünki bir tələbə IELTS-də daha rahat yüksək bal toplaya bilir, digəri isə TOEFL-də.
Ən düzgün seçim:
hədəf ölkəni müəyyən etmək universitet tələblərinə baxmaq öz bacarıqlarını analiz etmək
ilə edilir.
Xaricdə təhsil planlayan tələbə üçün bu imtahanlar ilk böyük addımlardan biridir. Düzgün seçim isə həm qəbul şansını artırır, həm də gələcək akademik həyatını daha rahat edir. İmtahandan sonra isə bizə müraciət edərək, xaricdə təhsil ala bilərsiniz.
